Στο κέντρο των Κυκλάδων δεσπόζει η Σύρος με πρωτεύουσά της την Ερμούπολη, που είναι και το λιμάνι του νησιού. Η Ερμούπολη χτισμένη αμφιθεατρικά με νεοκλασικά κτίρια και παλιά αρχοντικά, παρουσιάζει μια μεγαλοπρεπή, αρχοντική εικόνα ενός αστικού κέντρου του 18ου αιώνα. Η μεσαιωνική πόλη της Άνω Σύρου παραμένει ανέγγιχτη από το χρόνο.
Πρωτεύουσα του νομού Κυκλάδων, με έκταση περίπου 85 km2, χωρίς ιδιαίτερη βλάστηση, καλλιεργούνται κατά κύριο λόγο πρώιμα λαχανικά και κηπευτικά, στα θερμοκήπια που βρίσκονται στο κεντρικό και νότιο μέρος του νησιού.
Ιστορία
Η Σύρος υπήρξε στην αρχαιότητα ένα από τα κέντρα του Κυκλαδικού Πολιτισμού. Στους περσικούς πολέμους ήταν σύμμαχος της Αθήνας και στη συνέχεια έγινε μέλος της Αθηναϊκής Συμμαχίας. Αργότερα περιήλθε στους Μακεδόνες, στους Πτολεμαίους της Αιγύπτου και τέλος στους Ρωμαίους.
Στην Οδύσσεια ο Όμηρος την αναφέρει ως Συρίην, καθώς και το Συρ όσο και το Ουσύρα ή Ουσούρα δείχνουν ότι πέρασαν και οι Φοίνικες από το νησί.
Τα αρχαιολογικά ευρήματα της Χαλανδριανής και του Καστρίου, στο βόρειο μέρος του νησιού, ανήκουν στην Πρωτοκυκλαδική εποχή, ενώ την 3η χιλιετία π.Χ. ανθεί ο πολιτισμός γνωστός ως Σύρου-Κέρου. Τον 6ο αιώνα π.Χ. γεννήθηκε και έζησε στη Σύρο ο φιλόσοφος Φερεκύδης που ανακάλυψε το ηλιοτρόπιο και υπήρξε ο δάσκαλος του Πυθαγόρα.
Τη Βυζαντινή εποχή άνηκε στο θέμα του Αιγαίου, ώσπου το 13ο αιώνα καταλήφθηκε από τους Φράγκους και έγινε μέλος του Δουκάτου του Αιγαίου. Τότε χτίστηκε η μεσαιωνική πόλη της Άνω Σύρου, μπήκε κάτω από την προστασία της Ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας και διαδόθηκε το καθολικό δόγμα. Το 1537 υποτάχθηκε στους Τούρκους, διοικήθηκε όμως διαφορετικά από τις υπόλοιπες Κυκλάδες, με σημαντικά προνόμια.
Στη διάρκεια της επανάστασης του 1821 το νησί βρισκόταν κάτω από την προστασία των Γάλλων και αποτέλεσε ασφαλές καταφύγιο για τους πρόσφυγες που καταδίωκαν οι Τούρκοι. Έτσι το 1822 πρόσφυγες από τα Ψαρρά, την Χίο και την Κάσο έχτισαν στο λιμάνι του νησιού την σημερινή πρωτεύουσα Ερμούπολη.
Σύνχρονη ιστορία
Γρήγορα η πόλη αναπτύχθηκε και τα νεοκλασικά αρχιτεκτονικά μνημεία που συναντάς σε κάθε σου βήμα, μαρτυρούν την άνθιση που γνώρισε. Κύριες δραστηριότητες, που οδήγησαν σε αυτή την ανάπτυξη, ήταν το διαμετακομιστικό εμπόριο λόγω της γεωγραφικής της θέσης, η βιομηχανία, τα ναυπηγεία και οι ταρσανάδες, τα βυρσοδεψία, τα μηχανουργεία, ενώ αυτή η άνθιση βοήθησε και στην πολιτιστική της ανάπτυξη.
Έτσι γρήγορα χτίστηκε το Θέατρο Απόλλων, το οποίο είναι μικρογραφία της Σκάλα του Μιλάνου, για να στεγάσει τις πολιτιστικές δραστηριότητες. Το 1833 λειτούργησε, στην Ερμούπολη, το πρώτο γυμνάσιο της Ελλάδας στο οποίο φοίτησε ο Ελευθέριος Βενιζέλος.
Περιήγηση
Η περιήγηση του επισκέπτη απαραίτητα περιλαμβάνει το επιβλητικό Δημαρχιακό Μέγαρο (έργο του Έρνεστ Τσίλερ) στην μαρμαροπλακόστρωτη πλατεία Μιαούλη, τη δημοτική βιβλιοθήκη, το Θέατρο Απόλλων, τα νεοκλασικά κτήρια της Νομαρχίας και του Εργατικού Κέντρου καθώς και τα “αρχοντικά”, τις πανέμορφες οικίες στη συνοικία Βαπόρια.
Εκκλησίες
Από τις εκκλησίες της πόλης απαραίτητη είναι η επίσκεψη στον Μητροπολιτικό ναό της Μεταμόρφωσης, που χτίστηκε από τους πρώτους κατοίκους της Ερμούπολης, τους κυνηγημένους Χιώτες και Ψαρριανούς για τις θρησκευτικές τους ανάγκες. Τον Άγιο Νικόλαο, στον κήπο του οποίου βρίσκεται το μαρμάρινο μνημείο του Άταφου Αγωνιστή, έργο του τηνιακού γλύπτη Βιτάλη. Τον ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, στον οποίο βρίσκεται ομώνυμη εικόνα έργο του Δομίνικου Θεοτοκόπουλου ή κοινώς Ελ Γκρέκο. Καθώς και τον ναό της Αναστάσεως με την καταπληκτική θέα της πόλης.
Άνω Σύρος
Η περιήγηση συνεχίζεται στην Μεσαιωνική Άνω Σύρο, η οποία αποτελεί ξεχωριστό δήμο λόγω ιστορικής σημασίας και που οι κάτοικοί της είναι Ρωμαιοκαθολικοί στο θρήσκευμα. Η «Απάνω Χώρα», όπως την αποκαλούν οι ντόπιοι, με την εκκλησία του Σαν Τζώρτζη στην κορυφή του λόφου, τα σοκάκια με τα χιλιάδες σκαλιά, τη Μονή Καπουτσίνων, τη Μονή Ιησουιτών, τα ταβερνάκια και τη φανταστική θέα είναι ολόκληρη ένα αξιοθέατο.
Χωριά
Τα σημαντικότερα χωριά του νησιού είναι, παραλιακά, η Ποσειδωνία (ή Ντελαγράτσια) με τα καταπληκτικά νεοκλασικά αρχοντικά, ο Φοίνικας, ο Γαλλησάς το πλέον ανεπτυγμένο τουριστικά χωριό, η Βάρη, ο Μέγας Γιαλός, η Αζόλιμνος, το Κίνι με το μοναδικό ηλιοβασίλεμα και στο κέντρο του νησιού Παρακοπή, Χρούσσα, Πάγος και Πισκοπειό.
Παραλίες
Οι όμορφες παραλίες του νησιού για μπάνιο είναι του Γαλλησά, των Αγκαθωπών στην Ποσειδωνία καθώς και του Φοίνικα, της Βάρης, του Μέγα Γιαλού, της Αζολίμνου, του Κινίου ενώ πιο ήσυχα είναι στο Δελφίνι, στην Αμπέλα, το Κόμητο και κάποιες άλλες μικρότερες.
Γρήγορα η πόλη αναπτύχθηκε και τα νεοκλασικά αρχιτεκτονικά μνημεία που συναντάς σε κάθε σου βήμα, μαρτυρούν την άνθιση που γνώρισε. Κύριες δραστηριότητες, που οδήγησαν σε αυτή την ανάπτυξη, ήταν το διαμετακομιστικό εμπόριο λόγω της γεωγραφικής της θέσης, η βιομηχανία, τα ναυπηγεία και οι ταρσανάδες, τα βυρσοδεψία, τα μηχανουργεία, ενώ αυτή η άνθιση βοήθησε και στην πολιτιστική της ανάπτυξη.
Έτσι γρήγορα χτίστηκε το Θέατρο Απόλλων, το οποίο είναι μικρογραφία της Σκάλα του Μιλάνου, για να στεγάσει τις πολιτιστικές δραστηριότητες. Το 1833 λειτούργησε, στην Ερμούπολη, το πρώτο γυμνάσιο της Ελλάδας στο οποίο φοίτησε ο Ελευθέριος Βενιζέλος.
Από τις εκκλησίες της πόλης απαραίτητη είναι η επίσκεψη στον Μητροπολιτικό ναό της Μεταμόρφωσης, που χτίστηκε από τους πρώτους κατοίκους της Ερμούπολης, τους κυνηγημένους Χιώτες και Ψαρριανούς για τις θρησκευτικές τους ανάγκες. Τον Άγιο Νικόλαο, στον κήπο του οποίου βρίσκεται το μαρμάρινο μνημείο του Άταφου Αγωνιστή, έργο του τηνιακού γλύπτη Βιτάλη. Τον ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, στον οποίο βρίσκεται ομώνυμη εικόνα έργο του Δομίνικου Θεοτοκόπουλου ή κοινώς Ελ Γκρέκο. Καθώς και τον ναό της Αναστάσεως με την καταπληκτική θέα της πόλης.
Τα σημαντικότερα χωριά του νησιού είναι, παραλιακά, η Ποσειδωνία (ή Ντελαγράτσια) με τα καταπληκτικά νεοκλασικά αρχοντικά, ο Φοίνικας, ο Γαλλησάς το πλέον ανεπτυγμένο τουριστικά χωριό, η Βάρη, ο Μέγας Γιαλός, η Αζόλιμνος, το Κίνι με το μοναδικό ηλιοβασίλεμα και στο κέντρο του νησιού Παρακοπή, Χρούσσα, Πάγος και Πισκοπειό.
Οι όμορφες παραλίες του νησιού για μπάνιο είναι του Γαλλησά, των Αγκαθωπών στην Ποσειδωνία καθώς και του Φοίνικα, της Βάρης, του Μέγα Γιαλού, της Αζολίμνου, του Κινίου ενώ πιο ήσυχα είναι στο Δελφίνι, στην Αμπέλα, το Κόμητο και κάποιες άλλες μικρότερες. 
